گذرگاه عابر پیاده چیست و حق تقدم با چه کسی است؟
گذرگاه عابر پیاده محل مشخص و قانونی برای عبور افراد پیاده از عرض خیابان، جاده یا سایر معابر است.
این محل معمولاً با استفاده از خط کشی، تابلو، چراغ راهنمایی یا تجهیزات مخصوص از سایر قسمت های مسیر جدا می شود.
هدف اصلی از ایجاد گذرگاه عابر پیاده، افزایش ایمنی عابران و کاهش احتمال تصادف میان افراد پیاده و وسایل نقلیه است.
عابران باید تا حد امکان از این محل ها برای عبور از عرض خیابان استفاده کنند و رانندگان نیز هنگام نزدیک شدن به گذرگاه، سرعت خود را کاهش دهند.
گذرگاه های عابر پیاده بهگونه ای طراحی می شوند که:
- عابران بهصورت منظم و ایمن از عرض خیابان عبور کنند؛
- رانندگان بتوانند عابران را به راحتی مشاهده کنند؛
- تداخل میان حرکت خودرو ها و عابران کاهش پیدا کند؛
- احتمال وقوع تصادف و آسیب های جانی کمتر شود.
گذرگاه عابر پیاده در چه محل هایی قرار دارد؟
گذرگاه های عابر پیاده معمولاً در نقاطی ایجاد می شوند که رفت و آمد افراد پیاده زیاد است یا احتمال برخورد عابر و خودرو وجود دارد. مهم ترین محلهای نصب و اجرای این گذرگاه ها عبارت اند از:
- تقاطع ها و چهارراه ها؛
- میدان ها و دوربرگردان ها؛
- مقابل مدارس، دانشگاه ها و مراکز آموزشی؛
- اطراف بیمارستان ها و مراکز درمانی؛
- نزدیک ایستگاه های اتوبوس و پایانه های حمل و نقل؛
- مقابل مراکز خرید و مکان های عمومی؛
- خیابان ها و معابر شلوغ و پرتردد؛
- نقاطی که عبور عابران از عرض خیابان ضروری است.
بر اساس اصول ایمنی و مقررات راهنمایی و رانندگی، عابران باید در مکان هایی که گذرگاه عابر پیاده وجود دارد، از همان محل برای عبور از عرض خیابان استفاده کنند.
حق تقدم در گذرگاه عابر پیاده با چه کسی است؟
یکی از نکات مهم در آزمون آیین نامه، شناخت حق تقدم عابر پیاده است. نحوه عبور عابر و وظیفه راننده به وجود یا نبود چراغ راهنمایی بستگی دارد.
گذرگاه دارای چراغ راهنمایی
اگر گذرگاه دارای چراغ مخصوص عابر پیاده باشد، عابر و راننده باید مطابق چراغ راهنمایی عمل کنند:
- با سبز شدن چراغ عابر، افراد پیاده می توانند عبور کنند؛
- با قرمز شدن چراغ عابر، افراد باید پشت گذرگاه منتظر بمانند؛
- رانندگان نیز باید از چراغ راهنمایی مخصوص مسیر خود پیروی کنند.
حتی با سبز بودن چراغ عابر، بهتر است افراد پیش از ورود به خیابان، اطراف خود را بررسی کنند و از توقف خودرو ها مطمئن شوند.
گذرگاه بدون چراغ راهنمایی
در گذرگاه هایی که چراغ راهنمایی وجود ندارد، رانندگان باید با سرعت مطمئن به محل نزدیک شوند و امکان عبور ایمن عابر پیاده را فراهم کنند.
بنابراین، اگر عابر وارد گذرگاه شده یا قصد عبور از محل مشخص شده را دارد، راننده باید سرعت خود را کاهش دهد و در صورت لزوم توقف کند. توقف نکردن یا عبور با سرعت زیاد از مقابل عابر می تواند احتمال وقوع تصادف را به شدت افزایش دهد.
نکته مهم آزمون آیین نامه: در گذرگاه عابر پیاده فاقد چراغ راهنمایی، حق تقدم عبور با عابر پیاده است.
انواع گذرگاه عابر پیاده
گذرگاههای عابر پیاده با توجه به نوع معبر، میزان رفت و آمد و شرایط ترافیکی به شکل های مختلفی طراحی می شوند.
۱. گذرگاه عابر پیاده خط کشی شده
پرکاربرد ترین نوع گذرگاه، خطوط سفید و پهنی است که به صورت موازی روی سطح خیابان ترسیم می شوند. این نوع خط کشی به دلیل شباهت ظاهری به پوست گورخر، گاهی با نام خط کشی زبرا نیز شناخته می شود.
خطوط سفید، محل مجاز عبور عابر را مشخص می کنند و به رانندگان هشدار می دهند که هنگام نزدیک شدن به آن، سرعت خود را کاهش دهند.
۲. گذرگاه دارای تابلو
در بعضی معابر، محل عبور عابر علاوه بر خط کشی با استفاده از تابلو های هشدار دهنده مشخص می شود. این تابلوها به رانندگان اعلام می کنند که احتمال حضور یا عبور عابر در مسیر وجود دارد.
تابلو های گذرگاه بیشتر در نزدیکی مدارس، مراکز خرید، بیمارستان ها و معابر پرتردد نصب می شوند.
۳. گذرگاه چراغ دار
در معابر شلوغ، از چراغ راهنمایی مخصوص عابران استفاده می شود. این چراغ ها زمان مجاز عبور عابر و حرکت خودرو ها را مشخص می کنند و باعث کاهش تداخل میان آن ها می شوند.
چراغ قرمز به معنای ممنوع بودن عبور و چراغ سبز به معنای مجاز بودن عبور عابر است.
۴. گذرگاه غیر همسطح
گذرگاه غیر همسطح، مسیر عابر را از مسیر حرکت خودروها جدا می کند. مهم ترین نمونه های آن عبارت اند از:
- پل عابر پیاده؛
- زیرگذر عابر پیاده؛
- مسیر های مرتفع یا زیرزمینی مخصوص عابران.
این نوع گذرگاه ها بیشتر در بزرگراه ها، خیابان های عریض و معابر دارای سرعت بالای خودرو ها ایجاد می شوند.
۵. گذرگاه برجسته عابر پیاده
در برخی خیابان ها، سطح گذرگاه کمی بالاتر از سطح آسفالت ساخته می شود. این طراحی علاوه بر مشخص کردن محل عبور عابر، مانند سرعت گیر عمل کرده و راننده را مجبور می کند سرعت خود را کاهش دهد.
وظایف رانندگان هنگام نزدیک شدن به گذرگاه عابر پیاده
راننده هنگام نزدیک شدن به گذرگاه باید احتمال حضور عابر را در نظر بگیرد و آمادگی توقف داشته باشد.
مهم ترین وظایف رانندگان عبارتاند از:
- کاهش سرعت پیش از رسیدن به گذرگاه؛
- توجه به عابران حاضر در کنار یا داخل گذرگاه؛
- رعایت چراغ و علائم راهنمایی؛
- توقف برای فراهم کردن عبور ایمن عابر؛
- خودداری از سبقت گرفتن در محدوده خطرناک گذرگاه؛
- پرهیز از توقف روی خطوط عابر پیاده؛
- توجه ویژه به کودکان، سالمندان و افراد دارای معلولیت؛
- حفظ فاصله مناسب با خودروی جلویی.
راننده نباید خودرو را روی خطوط عابر متوقف کند؛ زیرا این کار مسیر عبور افراد را مسدود کرده و ممکن است عابران را مجبور کند از میان خودرو ها یا قسمت های خطرناک خیابان عبور کنند.

برای مطالعه بیشتر، مقاله های هزینه گواهینامه رانندگی پایه یک، پایه دو و پایه سه، مدارک لازم جهت صدور المثنی تاییدیه نقل و انتقال خودرو و حداکثر سرعت در میدان را هم بخوانید.
نکات مهم گذرگاه عابر پیاده برای آزمون آیین نامه
برای پاسخ دادن به سؤالات آزمون آیین نامه، نکات زیر را به خاطر بسپارید:
- گذرگاه عابر پیاده محل قانونی و مشخص عبور افراد پیاده است.
- در صورت وجود چراغ راهنمایی، عابر و راننده باید مطابق چراغ عمل کنند.
- در گذرگاه بدون چراغ، راننده باید امکان عبور ایمن عابر را فراهم کند.
- هنگام نزدیک شدن به گذرگاه باید سرعت خودرو کاهش پیدا کند.
- توقف خودرو روی خطوط عابر پیاده صحیح نیست.
- عابر نیز نباید بهصورت ناگهانی وارد خیابان شود.
- پل و زیرگذر عابر پیاده از انواع گذرگاه های غیرهمسطح هستند.
- خط کشی، تابلو، چراغ عابر و علائم صوتی از تجهیزات مرتبط با گذرگاه محسوب می شوند.



